How To: Zonsverduistering fotograferen

Een zonsverduistering fotograferen vraagt om een goede voorbereiding. Je hebt de juiste apparatuur nodig, moet rekening houden met veiligheid en je sessie zorgvuldig plannen.

In deze gids helpen we je om zo’n bijzondere shoot goed voor te bereiden, met advies over wat je meeneemt, hoe je de zonsverduistering fotografeert en welke fouten je beter kunt vermijden. Daarnaast delen we de ervaring van Justin Patricolo, collega van MPB in New York, die de zonsverduistering van 2024 fotografeerde vanuit de Big Apple.

Wat je moet weten voordat je een zonsverduistering fotografeert

Allereerst geven we je een paar snelle tips. Verderop gaan we er dieper op in, voor het geval je dit artikel op locatie leest.

1. Bescherm je ogen: kijk alleen direct naar de zon met een gecertificeerde eclipsbril.

2. Bescherm je apparatuur: om een zonsverduistering te fotograferen, heb je een speciale zonnefilter voor je lens nodig. Zo bescherm je de sensor en krijg je de juiste belichting.

3. Camera, lens, filter, statief: gebruik bij voorkeur een camera met handmatige bediening en een kantelbaar scherm, zodat je niet rechtstreeks door de viewfinder hoeft te kijken als je een spiegelreflex gebruikt. Neem ook een telelens of telezoomlens mee, plus een zonnefilter en een stevig statief.

4. Waar je fotografeert: zoek een plek met een ruim, vrij zicht op de lucht, vooral richting de horizon waar de zon staat. Je compositie goed plannen is net zo belangrijk als de juiste apparatuur meenemen.

5. Compositie: verdiep je in de fases van de eclips, zodat je je sessie goed kunt plannen en kunt bepalen welk verhaal je wilt vertellen. Zoek ook naar elementen die context aan je beelden kunnen geven.

Wat is een zonsverduistering en waarom is die lastig te fotograferen

Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan tussen de aarde en de zon komt te staan en de zonneschijf vanuit ons perspectief geheel of gedeeltelijk bedekt. Er zijn drie hoofdtypen zonsverduisteringen: totale, ringvormige en gedeeltelijke zonsverduisteringen.

Een zonsverduistering fotograferen is zelfs voor ervaren fotografen een technische uitdaging, door het sterke lichtcontrast en de korte tijd waarin je de totaliteit van de eclips kunt vastleggen. Je moet de handmatige modus beheersen, belichting begrijpen en precies weten wat je in elke fase moet doen.

Anders dan bij een maansverduistering mag je bovendien niet rechtstreeks naar een zonsverduistering kijken of foto’s maken zonder de juiste bescherming. Daarmee kun je zowel je ogen als de sensor van je camera beschadigen. Gebruik daarom altijd speciale zonnefilters om dit spectaculaire astronomische fenomeen te fotograferen.

Fases van een zonsverduistering en welke foto’s je in elke fase kunt maken

Als je de fases van de eclips begrijpt, kun je beter plannen welke foto’s je wilt maken en wanneer je je apparatuur moet aanpassen.

Eerste contact: de maan begint vanaf de aarde gezien voor de zon te schuiven. Je kunt de voortgang van de eclips beginnen te fotograferen met een telelens en een geschikte zonnefilter.

Gedeeltelijke fase: de maan bedekt langzaam een steeds groter deel van de zon. Dit is een goed moment om vanuit hetzelfde kader een reeks beelden te maken, of om te zoeken naar halvemaanvormige schaduwen op de grond.

Baily’s beads en diamanten ring: vlak voor de totaliteit valt het zonlicht door het onregelmatige reliëf langs de rand van de maan, waardoor kleine heldere lichtpunten ontstaan. Wanneer er nog één intense lichtflits overblijft, ontstaat het effect dat bekendstaat als de diamanten ring. Dit zijn heel korte momenten, dus zorg dat alles klaarstaat.

Tweede contact: dit markeert het begin van de totaliteit. De maan bedekt de zonneschijf volledig en de corona wordt zichtbaar. Alleen dan, en alleen als je je binnen de totaliteitszone bevindt, kun je de zonnefilter van je lens halen.

Totaliteit: de zonnecorona verschijnt en de omgeving verandert binnen enkele seconden. Het licht neemt af, de temperatuur kan dalen en soms worden heldere sterren zichtbaar. Naast de zon kun je ook het landschap, het vreemde licht en de reacties van mensen fotograferen.

Derde contact: dit markeert het einde van de totaliteit. De maan begint de zon weer vrij te geven en Baily’s beads en de diamanten ring kunnen opnieuw verschijnen. Zodra het zonlicht terugkeert, plaats je de filter weer terug.

Laatste gedeeltelijke fase en vierde contact: de maan schuift verder totdat hij de zon niet meer bedekt. Je kunt je reeks compleet maken en fotograferen hoe de omgeving langzaam weer normaal wordt.

Welke apparatuur heb je nodig

Hier maken vooral de lens en de accessoires die je gebruikt het verschil. Voor de body hoef je niet meteen naar een topmodel als de Sony A1 II te grijpen, want je kunt ook prima werken met spiegelreflex- of systeemcamera’s uit verschillende segmenten.

Wil je een paar suggesties? Dan kun je kiezen voor een professionele spiegelreflex zoals de Nikon D850, of voor een betaalbaardere body zoals de Nikon D7500 of de Canon EOS 250D. Bij systeemcamera’s is de Sony A7R V een behoorlijk professioneel model, maar afhankelijk van je budget kun je ook gaan voor een Fujifilm X-T5 of een Sony A6600. Al deze modellen hebben een kantelbaar scherm en meer dan 24 megapixels. Vergeet niet dat je niet rechtstreeks door de viewfinder van je spiegelreflex mag kijken.

Wat echt telt bij het fotograferen van een eclips, zijn de lenzen. Een telelens heeft een lange brandpuntsafstand en is bedoeld om onderwerpen op grote afstand dichterbij in beeld te brengen. Die brandpuntsafstand wordt gemeten in millimeters en bepaalt hoe dicht de scène lijkt te komen. Hoe langer de brandpuntsafstand, hoe groter de eclips in beeld verschijnt. Wil je naast de eclips ook iets van de omgeving vastleggen, zoals een landschap of gebouw? Dan kun je een 24-70 mm of 24-105 mm lens gebruiken. Wil je dat de eclips de foto domineert? Dan is een zoomlens tussen 200 en 800 mm je beste bondgenoot.

Een goede optie voor Canon is de Canon RF 200-800mm f/6.3-9 IS. Gebruik je Nikon, dan is de Nikon Nikkor Z 180-600mm f/5.6-6.3 VR een sterke keuze. Een Tamron SP 150-600mm f/5-6.3 Di VC USD G2 met vattingen voor Canon en Nikon kan voor beide merken werken. Fotografeer je met Sony, dan kun je bijvoorbeeld kijken naar de Sony FE . Gebruik je Fujifilm, dan is de Fujifilm XF 150-600mm f/5.6-8 R LM OIS WR een optie. Je kunt ook voor een veelzijdige Sigma gaan, zoals de Sigma 150-600mm f/5-6.3 DG OS HSM EF. Fotografeer je met Sony en wil je meer opties ontdekken voor het vastleggen van de hemel?

En als je alleen een Bridge Camera bij de hand hebt? Dan kun je die ook uitproberen, zolang de camera een krachtige zoomlens heeft, zoals de Sony RX100 Mark IV. Je krijgt niet dezelfde resultaten, maar je kunt wel profiteren van een groot zoombereik. Wil je verschillende bridgecamera’s vergelijken? Bekijk dan onze gids met de beste bridgecamera’s.

Ook een statief mag niet ontbreken. Zoals gezegd wil je de camera zo min mogelijk bewegen. Een statief is dus je grootste bondgenoot om het avondlicht en de lichtveranderingen door de eclips vast te leggen. Heb je er nog geen? Dan vind je tweedehands compacte modellen zoals het Peak Design Reisstatief of het Manfrotto Befree Adv Camo reisstatief.

Naast de body, lens en het statief heb je ook een speciale zonnefilter nodig. Daar gaan we hieronder verder op in.

Welke zonnefilters kun je het beste gebruiken

Je hebt een specifiek zonnefilter nodig dat je voor de lens plaatst. En nee, niet elk fotografisch filter is geschikt. Er bestaan extreme ND-filters voor zonnefotografie, zoals ND1000000-filters. Verwar die niet met ND-filters voor landschapsfotografie of lange sluitertijden. De prijzen lopen uiteen, dus bedenk vooraf of je het filter vaker wilt gebruiken of alleen voor deze eclips. Dat helpt je bepalen hoeveel je erin wilt investeren.

Wil je het filter alleen voor deze zonsverduistering gebruiken? Dan kun je voor een betaalbaardere optie gaan. Er zijn eenvoudigere zonnefilters verkrijgbaar, bijvoorbeeld met een kartonnen houder of gemonteerde zonnefolie. Onze collega Justin gebruikte zo’n filter tijdens zijn fotosessie van de eclips van 2024 in New York, met heel goede resultaten.

Het zonnefilter moet altijd voor de lens blijven zitten. Je mag het alleen verwijderen tijdens de totaliteit, wanneer de maan de zonneschijf volledig bedekt. Dat moment duurt maar kort, dus zorg dat je de timing vooraf goed kent. Haal het filter er alleen af zodra de totaliteit begint en plaats het terug zodra het eerste puntje zonlicht weer verschijnt.

Welke instellingen gebruik je om een zonsverduistering te fotograferen en filmen

Er is niet één perfecte combinatie van instellingen, want die hangt af van het zonnefilter, het licht, de brandpuntsafstand en de camera die je gebruikt. Werk als uitgangspunt in de handmatige modus, fotografeer in RAW en begin met een lage ISO, zoals ISO 100 of 200. Pas daarna de belichting aan totdat de zon detail behoudt en niet uitgebeten is.

Tijdens zijn sessie in New York kreeg Justin zijn beste resultaten met f/7, 1/125 sec. en ISO 800 op 500 mm. Zijn advies is om de belichting vervolgens aan te passen op basis van wat je op het scherm ziet. Is de zon te fel en verlies je detail? Kies dan een snellere sluitertijd, sluit het diafragma iets verder of verlaag de ISO. Is het beeld te donker? Doe dan het tegenovergestelde.

Voor het filmen van de eclips zou Justin het aanpakken als een time-lapse. Hij zou een camera gebruiken zoals de Sony FX3, die langere tijd in 4K en S-Log3 kan opnemen. S-Log3 is een vlak kleurprofiel dat je achteraf meer ruimte geeft voor kleurcorrectie. De aanpak lijkt op die voor fotografie: een lange lens, een zonnefilter en een camera die de hele eclips blijft opnemen, zodat je het materiaal in de postproductie kunt versnellen.

De belichting is hierbij het lastigste onderdeel. Bij video heb je minder flexibiliteit met de sluitertijd, omdat die meestal wordt afgestemd op het aantal frames per seconde. Film je met 24 fps? Dan zou Justin rond 1/48 sec. of 1/50 sec. werken, of met een sluiterhoek van 180° als je camera die instelling ondersteunt. Om die sluitertijd te compenseren, zou hij het diafragma verder sluiten, waarschijnlijk naar f/11 tot f/16, of de ISO aanpassen aan het licht. Zo kun je tijdens de hele eclips een evenwichtige belichting behouden en daarna in de montage een time-lapse maken.

Voorbeeld: zo fotografeerde Justin de zonsverduistering in New York

Justin vertelde ons hoe hij zijn fotosessie van de zonsverduistering van 2024 in New York aanpakte. Zijn advies helpt je om je goed voor te bereiden op de volgende zonsverduistering.

Justin gebruikte een Canon EOS R5 met een Canon RF 100-500mm f/4.5-7.1L IS. Werk je met Canon en wil je meer opties voor astrofotografie vergelijken? Dan kan onze gids met Canon EF lenzen je meer ideeën geven voor toekomstige sessies. Voor het filter koos Justin een betaalbaar zonnefilter dat hij online kocht voor ongeveer 30 euro. Het had een kartonnen behuizing, maar wel een specifieke lens voor het fotograferen van eclipsen. Hij bevestigde het filter met tape aan de lens, zodat het tijdens de sessie goed bleef zitten. Dat gaf geen enkel probleem. Daarna zette hij de camera op een statief, zodat de camera en het kader stabiel bleven.

De combinatie werkte erg goed, zoals je in de video kunt zien, al had Justin achteraf graag een langere brandpuntsafstand gebruikt. Met iets rond de 700 tot 800 mm had hij het kader beter kunnen vullen, de details van de zon dichterbij kunnen halen en achteraf met meer vrijheid kunnen croppen. De 45 MP van de R5 gaven hem gelukkig ruim genoeg marge om het beeld in de nabewerking verder te bewerken. Die resolutie maakte echt het verschil.

Voor zijn beste beelden werkte hij met f/7, 1/125 sec. en ISO 800, hoewel hij afhankelijk van de opname ook varieerde tussen 1/100 en 1/250 sec. en tussen ISO 500 en 800. Zoals we al hebben gezien, is dat geen universeel recept, maar wel een goed voorbeeld van hoe hij diafragma, sluitertijd en ISO tijdens de sessie in balans bracht.

Tijdens de sessie probeerden ze ook video te maken, maar Justin raadt aan om niet alles tegelijk te willen vastleggen als je voor het eerst een eclips fotografeert. Video vraagt meer controle dan foto’s. Het kan dus verstandiger zijn om eerst goede stilstaande beelden veilig te stellen voordat je het jezelf moeilijker maakt met een time-lapse.

Naast de foto van de zon keek Justin ook naar alles wat er om hem heen gebeurde: mensen die naar de lucht keken, statieven in het park en dat bijzondere licht van het moment. Uiteindelijk kan een beeld dat laat zien hoe de ervaring werd beleefd net zo krachtig zijn als een technisch perfecte foto van de eclips.

Wat je moet weten over de zonsverduistering van 2026

Op 12 augustus 2026 vindt er een bijzondere astronomische gebeurtenis plaats: een totale zonsverduistering die in delen van Europa zichtbaar zal zijn. Hoewel Nederland en België niet in de zone van totale verduistering liggen, kun je hier wel een indrukwekkende gedeeltelijke zonsverduistering meemaken. Ook dat is een zeldzaam en fascinerend fenomeen.

De totaliteitszone loopt door delen van Europa zoals Groenland, IJsland en een klein gebied in het noordoosten van Portugal en Spanje. In Nederland en België bevindt je je buiten deze zone, waardoor de maan de zon niet volledig zal bedekken. Toch zal een groot deel van de zon worden afgedekt, wat zorgt voor een duidelijk zichtbaar en bijzonder effect.

Een belangrijk detail om rekening mee te houden bij het plannen van je foto’s is dat de eclips in Spanje plaatsvindt rond zonsondergang. Spanje ligt aan het einde van de totaliteitszone, waardoor de zon heel laag staat, dicht bij de horizon. Dat betekent dat je een vrij uitzicht naar het westen nodig hebt om de eclips in al zijn glorie te zien en te fotograferen, zonder bomen of gebouwen die het zicht blokkeren.

Een belangrijk detail om rekening mee te houden bij het plannen van je foto’s is dat de eclips in Nederland en België plaatsvindt rond zonsondergang. De zon staat dus laag aan de horizon, wat betekent dat je een vrij uitzicht naar het westen nodig hebt om de eclips goed te kunnen zien en fotograferen. Denk aan open landschappen, kustgebieden of plekken zonder hoge gebouwen of bomen die het zicht blokkeren.

Wil je de beste locatie in jouw omgeving vinden? Dan kun je gebruikmaken van online kaarttools en astronomische websites die de zichtbaarheid en timing van de eclips in detail tonen voor Nederland en België. Zo kun je precies bepalen waar en wanneer je moet zijn.

Vergeet ook de praktische kant niet. Goede observatieplekken liggen vaak buiten de stad, op locaties met weinig lichtvervuiling en een vrij zicht op de horizon. Dat betekent dat je mogelijk moet reizen en je goed moet voorbereiden. Controleer vooraf de weersvoorspellingen en zorg dat je op tijd op locatie bent.

En alsof de zonsverduistering nog niet bijzonder genoeg is, wacht er in de nacht van 12 augustus nog een extra traktatie voor liefhebbers van astrofotografie: de Perseïden. Omdat een zonsverduistering plaatsvindt bij nieuwe maan, zijn de omstandigheden ideaal om deze meteorenregen goed te kunnen zien na zonsondergang.

Veelgestelde vragen

Wat is een zonsverduistering?

Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan tussen de aarde en de zon staat en de zonneschijf vanaf de aarde gezien geheel of gedeeltelijk bedekt.

Wanneer is de zonsverduistering van 2026?

De zonsverduistering van 2026 vindt plaats op 12 augustus 2026.

Waar is de zonsverduistering van 2026 in Nederland en België te zien?

In Nederland en België is de zonsverduistering van 12 augustus 2026 als gedeeltelijke eclips te zien. De totaliteitszone loopt niet over Nederland of België, maar door onder meer Spanje en IJsland. Daardoor wordt de zon hier niet volledig bedekt, maar kun je wel een indrukwekkende gedeeltelijke zonsverduistering fotograferen. Omdat de eclips rond zonsondergang plaatsvindt, heb je vooral een vrij uitzicht richting het westen nodig.

Hoe fotografeer je voor het eerst een zonsverduistering?

Plan vooraf waar je wilt fotograferen, gebruik een camera met handmatige bediening, een specifiek zonnefilter voor eclipsen aan de voorkant van je lens en werk met een statief.

Welk filter heb je nodig om een zonsverduistering te fotograferen?

Je hebt een specifiek zonnefilter nodig dat je voor de lens plaatst. Dat kan een frontaal zonnefilter zijn, een goed gemonteerde zonnefolie of een extreem ND-filter dat is ontworpen om de zon te fotograferen.

Kan ik de viewfinder van mijn camera gebruiken om een zonsverduistering te fotograferen?

Gebruik je een spiegelreflexcamera? Kijk dan niet door de optische viewfinder wanneer de camera op de zon is gericht. Het is veiliger om met het scherm te werken en altijd een geschikt zonnefilter voor de lens te gebruiken. Gebruik je een systeemcamera, dan kun je wel door de viewfinder kijken. Gebruik in beide gevallen een gecertificeerd filter.

Lees meer tips en technieken op onze MPB Blog.